Inkomstenbelasting: betekenis en opbouw
BegrippenlijstWat wordt bedoeld met inkomstenbelasting?
Inkomstenbelasting is geld dat je aan de overheid betaalt over het geld dat je verdient. Denk aan loon, winst uit je bedrijf of spaargeld en beleggingen. In Nederland gebruiken we een systeem met ‘boxen’ om te bepalen hoeveel belasting je betaalt voor verschillende soorten inkomsten. Je betaalt elk jaar belasting door online aangifte te doen. Nadat de aftrekkosten zijn toegepast, kan de Belastingdienst belasting heffen.
Nog geen BUX belegger? Maak je account aan
Waar is inkomstenbelasting op gebaseerd?
De inkomstenbelasting in Nederland wordt geheven over al jouw inkomsten uit werk, woning en vermogen in een kalenderjaar. Het systeem werkt volgens het draagkrachtbeginsel: hoe hoger je inkomen, hoe hoger het belastingpercentage. Daarnaast spelen persoonlijke omstandigheden, zoals je gezinssituatie en specifieke aftrekbare kosten, een rol bij de uiteindelijke hoogte van je belastbaar inkomen waar je dus belasting over betaalt.
Waarom moet ik belasting betalen?
Inkomstenbelasting is een verplichte bijdrage die je betaalt om publieke voorzieningen te financieren. Denk maar eens aan de zorg, het onderwijs, infrastructuur en sociale zekerheid. Dit is een collectief systeem waarbij de overheid de opbrengsten gebruikt. Het zorgt ervoor dat de lasten eerlijk verdeeld worden op basis van draagkracht, zodat de maatschappij goed kan blijven functioneren en zich kan ontwikkelen. Elke Nederlander is dus belasting verschuldigd.
De opbouw van de inkomstenbelasting
De opbouw van de inkomstenbelasting is onderverdeeld in drie categorieën, ook wel ‘boxen’ genoemd, elk met een eigen tarief. Box 1 belast inkomen uit werk en woning, box 2 gaat over inkomen uit ‘aanmerkelijk belang’ en box 3 belast het rendement op sparen en beleggen.
1. Box 1: inkomen uit werk en woning
In box 1 betaal je belasting over het belastbare inkomen uit werk en woning. Hierbij moet je denken aan je salaris, pensioen, lijfrente, buitenlandse inkomsten, en inkomsten als freelancer.
De drie schijven
Box 1 is onderverdeeld in drie schijven. Hoe meer je verdient, hoe hoger het percentage belasting is dat je betaalt. Valt je inkomen in twee schijven? Dit houdt in dat je inkomen over twee belastingschijven wordt verdeeld: een gedeelte valt in de lagere schijf, het andere gedeelte in de hogere.
Persoonsgebonden aftrekposten
Voordat je belasting betaalt, mag je van jouw inkomen kosten aftrekken. Dit heet de ‘persoonsgebonden aftrek’. Over het bedrag dat overblijft, betaal je dus belasting.
2. Box 2: aanmerkelijk belang
In box 2 betaal je belasting over jouw inkomen (al dan niet met een fiscale partner) uit aanmerkelijk belang als dit minimaal vijf procent van de aandelen, opties of winstbewijzen van een onderneming is. Dit gaat niet over de beleggingsproducten binnen je beleggingsstrategie.
3. Box 3: sparen en beleggen (vermogensbelasting)
Tot slot is er box 3. Hieronder vallen je vermogen en overige bezittingen. Denk aan spaargeld, aandelen en een vakantiewoning. Van dit vermogen trek je de schulden af. Box 3 heet ook wel ‘vermogensbelasting’, ‘vermogensrendementsheffing’, ‘spaartaks’ of ‘box 3-heffing’.
Heffingsvrij vermogen
Over een deel van je vermogen en beleggingen betaal je geen belasting, het heffingsvrije deel. Dit betekent dat je pas belasting hoeft te betalen als jouw totale vermogen boven dit bedrag uitkomt. Hoeveel inkomstenbelasting je betaalt, verschilt per jaar. Met een fiscale partner ligt het heffingsvrije vermogen hoger. Je kunt het best kijken op de website van de Rijksoverheid voor de actuele data.
Fictief rendement (forfaitair rendement) vs. werkelijk rendement
De Belastingdienst rekent met een fictief rendement per vermogenscategorie. Hierover betaal je een vast percentage belasting. Het kan dus voorkomen dat het fictieve rendement niet altijd overeenkomt met het werkelijke rendement.
Inkomstenbelasting en beleggen
Hoewel voor de meeste Nederlanders box 1 het relevantst is, is box 3 ook belangrijk voor beleggers. Het werkelijke rendement dat je behaalt, is pas zichtbaar nadat je belasting over box 3 hebt betaald. Het kan dus zijn dat je minder rendement behaalt dan je in eerste instantie dacht.
Daarnaast kun je als belegger te maken krijgen met dividendbelasting, die vaak wordt ingehouden als het dividend wordt uitgekeerd.
Welke beleggingen moet ik opgeven bij de Belastingdienst?
Als belegger moet je alle beleggingen opgeven bij de Belastingdienst. Hieronder vallen:
- aandelen, obligaties, winstbewijzen en opties die niet bij een aanmerkelijk belang horen;
- aandelen in beleggingsfondsen;
- het niet-vrijgestelde deel van je groene beleggingen.
Als de beleggingen zijn genoteerd aan de Euronext in Amsterdam, dan kun je de slotwaarden uit de Officiële Prijscourant van Euronext Amsterdam N.V. aangeven. Als de beleggingen niet zijn genoteerd aan de beurs, dan kun je de waarde in het economisch verkeer op de peildatum vermelden. Kijk voor de exacte voorwaarden altijd op de website van de Rijksoverheid of Belastingdienst.
Wanneer betaal je belasting over aandelen?
Je betaalt belasting over aandelen als deze samen met je totale vermogen in box 3 boven het heffingsvrij vermogen komt op 1 januari.
Ben je nog geen BUX-belegger?
Maak in enkele minuten je account aan en begin met het opbouwen van je vermogen.
Beleggen brengt risico’s met zich mee. Je kunt je inleg verliezen.
Alle opvattingen, meningen en analyses in dit artikel dienen niet geïnterpreteerd te worden als persoonlijk investeringsadvies. Individuele investeerders dienen hun eigen beslissingen te maken of onafhankelijk advies in te winnen. Dit artikel is opgesteld met het oog op het voorzien van informatie en dient te worden beschouwd als marketingcommunicatie.
